Jak zdać maturę z biologii z głową? Sprawdź, co mówi statystyka!
Jeśli planujesz pisać maturę z biologii w 2026 roku, to świetnie trafiłeś — bo właśnie tu zaczyna się Twoja przewaga. Analiza tematów z matur z lat 2019–2025 to coś więcej niż ciekawostka. To konkretne narzędzie, które pozwala dostrzec powtarzalne schematy, tematyczne pewniaki i rzadko pojawiające się zagadnienia. Dzięki temu możesz uczyć się mądrzej, nie tylko więcej.
Statystyka maturalna pokazuje czarno na białym: są działy biologii, które pojawiają się zawsze – powracają jak mantra, są takie, które często wracają w różnych formach, a także te, które pojawiają się sporadycznie. Są też takie, które – przynajmniej do tej pory – nie pojawiły się ani razu.
Oto kilka przykładów:
🟢 Zawsze obecne na maturze:
Doświadczenia biologiczne – klasyka, bez której trudno wyobrazić sobie arkusz maturalny.
- Ekologia – zawsze przynajmniej jedno zadanie, przeważnie 2, a nawet 3 zadania obejmujące, np. funkcjonowanie środowiska lub ochronę gatunkową.
Genetyka molekularna – DNA, RNA, replikacja, transkrypcja, translacja – bez litości, za to z punktami.
- Związki chemiczne – czasami w postaci pierwiastków chemicznych, bardzo często dotyczy związków organicznych.
📚 Często powracające:
Przystosowania zwierząt – zadania zwykle połączone ze znajomością anatomii lub fizjologii zwierząt.
Organy roślinne – mogą być to zadania powiązane ze sposobami rozmnażania roślin.
Komórki i tkanki – szczególnie w zadaniach z analizą rysunków lub zdjęć mikroskopowych.
🔄 Czasami pojawiające się:
Ewolucja i dobór naturalny – nie zawsze, ale warto znać mechanizmy i przykłady.
Rośliny i ich fizjologia – czasem z zaskakującym poziomem szczegółowości.
🚫 Nigdy (jeszcze) nie było:
Ruchy cytoszkieletu z uwzględnieniem ultrastruktury cytoszkieletu – temat lubiany w szkołach, ale pomijany w arkuszach.
Charakterystyka strunowców (z wyłączeniem kręgowców) – ciekawe, ale dotąd nie sprawdzane.
Warto jednak pamiętać, że przyporządkowanie zadań do konkretnych działów bywa nieoczywiste. Coraz więcej poleceń ma mieszaną tematykę, łącząc np. fizjologię człowieka z genetyką albo ekologię z biotechnologią. To wymaga nie tylko wiedzy, ale też umiejętności łączenia faktów – i właśnie dlatego analiza statystyczna jest tak cenna. Pozwala zauważyć nie tylko co się pojawia, ale też jak jest sprawdzane.
Zachęcam Cię do zapoznania się z pełną analizą – dzięki niej lepiej zrozumiesz maturalne priorytety i zbudujesz strategię nauki opartą na faktach, nie domysłach.
Twoja matura z biologii właśnie zaczęła się robić trochę łatwiejsza. 🚀
Zakres treści zadania maturalnego | Ilość podpunktów (lub zadań)w kolejnych latach | ||||||||
2025 | 2024 | 2023 | 2022 | 2021 | 2020 | 2019 | |||
F2023 | F2015 | F2023 | F2015 | ||||||
| komórka grzybowa | 1 | ||||||||
| komórka zwierzęca | |||||||||
| komórka roślinna | |||||||||
| komórka bakteryjna |
| 2 | 1 | ||||||
| mitoza | 2 | ||||||||
| mejoza |
| 2 | 2 | ||||||
| błona komórkowa | 1 | ||||||||
| ściana komórkowa | 2 | ||||||||
| mitochondrium | 1 | 1 | |||||||
| chloroplast | |||||||||
| plastydy | 2 | ||||||||
| wakula | |||||||||
| rybosom | 1 | ||||||||
| siateczka śródplazmatyczna | |||||||||
| aparat Golgiego | |||||||||
| lizosomy | 1 | ||||||||
| peroksysomy | |||||||||
| jądro komórkowe | |||||||||
| cytozol | |||||||||
| ruchy cytozolu | |||||||||
| plazmoliza/deplazmoliza | 1 | ||||||||
| cytoszkielet |
| 2 | 1 | ||||||
| teoria endosymbiozy | |||||||||
transport komórkowy | 6 | 1 | |||||||
| glikokaliks |
| 1 |
| ||||||
| wirusy |
| 3 | 3 | 1 | 2 | 1 | 1 | ||
| wiroidy/priony | |||||||||
| różnorodność protistów | 1 | ||||||||
| różnorodność grzybów | 1 | ||||||||
| różnorodność porostów | |||||||||
| różnorodność i funkcjonowanie – bakterie |
| 2 | 1 | 1 | |||||
| tkanki roślinne |
| 1 | 1 | 1 | 2 | ||||
| tkanki zwierzęce | 1 | 1 | 2 | ||||||
| klasyfikacja organizmów | 2 | 1 | 1 | 1 | |||||
| rośliny pierwotnie wodne | |||||||||
| rośliny lądowe | |||||||||
| rośliny wodne | |||||||||
| korzeń | 1 | 1 | |||||||
| pęd | |||||||||
| łodyga |
| 1 | 1 | ||||||
| liść | |||||||||
| kwiat |
| 1 | 1 | ||||||
| owoc | 2 | ||||||||
| nasiono | 1 | 1 | |||||||
| ruchy roślinne | 1 | ||||||||
| zarodek roślinny |
| 1 | 1 | ||||||
| mchy | |||||||||
| paprotniki | |||||||||
| rośliny nagozalążkowe | |||||||||
rośliny okrytozalążkowe | 1 | 2 | 2 | 1 | |||||
| jednoliścienność, dwuliścienność | 1 | ||||||||
| przemiana pokoleń (sporofit, gametofit) |
| 2 | 2 | ||||||
| jednopienność, dwupienność |
| 1 | 1 | ||||||
| gąbki | |||||||||
| parzydełkowce | 2 | ||||||||
| płazińce | 1 | ||||||||
| nicienie | |||||||||
| wrotki | |||||||||
| pierścienice | |||||||||
| stawonogi | 2 | 3 | 3 | 1 | |||||
| mięczaki | 1 | ||||||||
| szkarłupnie | |||||||||
| charakterystyka strunowców | |||||||||
| osłonice | |||||||||
| bezczaszkowce | |||||||||
| krągłouste | |||||||||
| ryby | |||||||||
| płazy |
| 2 | 2 | ||||||
| gady | 1 | 1 | |||||||
| ptaki |
| 2 | 1 | ||||||
| ssaki | 1 | ||||||||
| przystosowania zwierząt | 2 | 2 | 2 | ||||||
| gospodarka wodna roślin | 1 | ||||||||
| gospodarka mineralna roślin | |||||||||
| odżywianie się roślin | |||||||||
| wymiana gazowa roślin | 1 | ||||||||
| transport w roślinach | |||||||||
| hormony roślinne | 1 | 1 | |||||||
wzrost i rozwój roślin | |||||||||
| rozwój generatywny roślin | 1 | ||||||||
| rozwój wegetatywny roślin | |||||||||
| spoczynek i starzenie roślin | |||||||||
| ruchy roślin | |||||||||
| przystosowania roślin |
| 1 | 1 | 2 | 1 | ||||
| układ pokarmowy |
| 1 | 2 | 1 | |||||
| trawienie |
| 1 | 1 | 1 | 1 | ||||
| odżywianie zwierząt | 1 | ||||||||
| układ wydalniczy | 1 | ||||||||
| osmoregulacja i wydalanie u zwierząt | 1 | ||||||||
| układ oddechowy | 2 | 1 | 1 | 1 | |||||
układ krwionośny | 2 | 1 | 1 | 1 | |||||
układ nerwowy | 2 | 1 | 1 | 2 | 2 | 1 | |||
| układ odpornościowy |
| 1 | 1 | 2 | |||||
| układ hormonalny | 2 | 1 | 2 | 1 | |||||
| układ kostny | 2 | 1 | |||||||
| układ mięśniowy | 1 | ||||||||
| układ rozrodczy | |||||||||
| rozmnażanie i rozwój | |||||||||
| rozmnażanie zwierząt |
| 1 | 1 | ||||||
| skóra | |||||||||
| termoregulacja | 1 | ||||||||
| narząd wzroku | 1 | ||||||||
| narząd węchu | |||||||||
| narząd słuchu | |||||||||
| narząd smaku | |||||||||
| narząd równowagi | |||||||||
| choroby | 1 | 1 | |||||||
| uzależnienia | |||||||||
| kierunki przemian metabolicznych | |||||||||
| ATP | 1 | ||||||||
| enzymy | 1 | 1 | 1 | 1 | 2 | 1 | |||
| fotosynteza |
| 3 | 3 | 1 | 1 | 2 | |||
| fotooddychanie |
| 1 | 1 | ||||||
| chemosynteza | |||||||||
| oddychanie tlenowe |
| 1 | 4 | 4 | 1 | 1 | 1 | 1 | |
| oddychanie beztlenowe | |||||||||
| fermentacja | |||||||||
| glukoneogeneza | |||||||||
| glikogenogeneza |
| 1 | 1 | ||||||
| glikogenoliza | |||||||||
| witaminy | 1 | 1 | 1 | ||||||
białka | 2 | 4 | 4 | 5 | 5 | 2 | 2 | 3 | |
| lipidy |
| 1 | 1 | 1 | 1 | 2 | |||
| węglowodany | 2 | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 | 2 | ||
| pierwiastki chemiczne | 1 | 1 | 1 | 2 | |||||
| związki nieorganiczne (inne niż woda) | |||||||||
| woda | |||||||||
| wiązania chemiczne | 1 | 1 | |||||||
| doświadczenia biologiczne | 3 | 1 | 1 | 4 | 3 | 2 | 4 | 3 | 3 |
| gen/allele/genom/genotypy/fenotypy (także obliczenia) | 2 | 2 | 2 | 3 | 2 | 2 | 1 | 2 | |
| kod genetyczny | 1 | 1 | |||||||
| DNA |
| 1 | 1 | 1 | |||||
| RNA |
| 3 | 3 | ||||||
| replikacja DNA | |||||||||
| ekspresja informacji genetycznej | 3 | ||||||||
| transkrypcja | |||||||||
| translacja | 1 | ||||||||
| operony | 1 | ||||||||
| kontrola ekspresji genów | |||||||||
| zmienność organizmów | |||||||||
| choroby genetyczne człowieka (podłoże / krzyżówki genetyczne / obliczenia) |
| 1 | 1 | 1 | 2 | 2 | |||
mutacje (w tym obliczenia) | 1 | 3 | 2 | 5 | 2 | ||||
| transformacja nowotworowa | |||||||||
| I prawo mendla | |||||||||
| II prawo mendla | 1 | ||||||||
| dziedziczenie płci | |||||||||
| dziedziczenie cech sprzężonych z płcią | |||||||||
| dziedziczenie pozachromosomowe | |||||||||
| chów wsobny | |||||||||
| inne sposoby dziedziczenia cech | |||||||||
| techniki inżynierii genetycznej | 1 | 2 | 2 | ||||||
| organizmy zmodyfikowane genetycznie | 1 | ||||||||
| organizmy modelowe | 1 | ||||||||
| biotechnologia molekularna w medycynie | |||||||||
| zastosowania biotechnologii molekularnej | |||||||||
| ewolucja (w tym drzewo filogenetyczne) |
| 2 | 2 |
| |||||
| selekcja naturalna – dobór naturalny, efekt wąskiego gardła | 1 | 1 | 1 | 1 | |||||
| powstawanie gatunków – specjacja |
| 1 | 1 | ||||||
| narządy homologiczne/analogiczne | 1 | 1 | |||||||
| dywergencja/konwergencja | 1 | 1 | |||||||
| koewolucja | |||||||||
| Prawo Haidy’ego – Weinberga | 1 | ||||||||
| antropogeneza (filogeneza człowieka) | |||||||||
zależności między organizmami |
| 1 | 1 | 2 | 1 | 1 | |||
łańcuchy pokarmowe / sieci troficzne | 1 |
| |||||||
| przepływ energii i materia w ekosystemie | |||||||||
| obieg węgla/azotu w przyrodzie | |||||||||
| czynniki środowiska; wpływ na funkcjonowanie środowiska | 1 | ||||||||
| funkcjonowanie ekosystemu (w tym człowiek a środowisko; człowiek a organizmy; gatunki inwazyjne, restytucja) | 2 | 3 | 4 | 3 | 2 | 2 | 3 | ||
| gatunki wskaźnikowe | 1 | ||||||||
| globalne zmiany klimatu | 1 | ||||||||
| ochrona gatunków (roślin, zwierząt, środowisk, ekosystemów itp.) | 2 | 1 | 1 | 2 | 1 | 1 |
| ||
| analiza konstruktów graficznych | 1 | ||||||||
Miłej nauki,
Lusia!
